Toksykologia

Leczenie zatruć u zwierząt – poradnik krok po kroku

Vincent J. Thawley

Do lecznicy przywieziono golden retrievera, który zjadł tabliczkę czekolady, albo kota spryskanego farbą. Czy wiesz, co trzeba zrobić?

Zwierzęta są nierzadko mało wybredne, jeżeli chodzi o jedzenie, toteż przypadkowe zatrucia zdarzają się dość często. Leczenie zatruć ma przede wszystkim charakter wspomagający i objawowy, prowadzi się je jednak zgodnie z kilkoma ogólnymi zasadami. Aby nie komplikować zanadto tego zagadnienia, ale jednocześnie umożliwić ci zapewnienie dobrej jakości opieki medycznej, w artykule wyjaśniam krok po kroku, jak postępować w leczeniu zatruć u zwierząt. Po przeczytaniu będziesz wiedzieć, co zrobić, gdy w lecznicy zjawi się pacjent z zatruciem.

1. Oceń stan pacjenta

Przy pierwszym badaniu należy ocenić, czy stan pacjenta jest stabilny, zwracając szczególną uwagę na układ krążenia, układ oddechowy, nerwowy i moczowy.

  • Objawy ze strony układu oddechowego obejmują przyspieszony oddech, duszność, postawę charakterystyczną dla orthopnoe (wyprostowana głowa i szyja, odwiedzione stawy łokciowe), nieprawidłowe odgłosy z górnych dróg oddechowych oraz sinicę.
  • Objawy ze strony układu krążenia to przekrwienie, bladość lub białe zabarwienie błon śluzowych, częstoskurcz lub znaczny rzadkoskurcz, zaburzenia rytmu serca albo słabe bądź zmienne tętno.
  • Do objawów ze strony układu nerwowego należą zaburzenia świadomości, utrata przytomności, niezborność, nieprawidłowe lub zniesione odruchy z nerwów czaszkowych oraz zaburzenia postawy lub chodu.
  • Objawy ze strony układu moczowego obejmują zatrzymanie wydalania moczu.

Jeżeli podczas badania zostaną wykryte zaburzenia czynności któregokolwiek z tych podstawowych układów, należy podjąć odpowiednie czynności w celu ustabilizowania stanu pacjenta.

2. Porozmawiaj z właścicielami

Po ustabilizowaniu pacjenta należy porozmawiać z właścicielami. Zaczynamy od zebrania wywiadu z uwzględnieniem wszelkich leków, które pacjent przyjmuje. Jeżeli przyczyna zatrucia nie jest znana, trzeba zapytać, czy zwierzę może wychodzić na zewnątrz i z jakimi środkami czyszczącymi oraz lekami i substancjami odurzającymi mogło zetknąć się w domu.

Jeżeli przyczyna jest znana, pytamy o czas ekspozycji. W przypadku występowania objawów klinicznych należy zapytać, kiedy się pojawiły. Staramy się także ustalić, jaką maksymalną dawkę substancji zwierzę mogło spożyć. W tym celu pytamy na przykład: „Może pamięta pani, czy buteleczka z tabletkami była pełna, czy prawie pusta?” albo „Czy to była buteleczka, którą niedawno pan otworzył?”.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie pozaustrojowe

Przedstawienie krok po kroku zasad leczenia pozaustrojowego wykracza poza ramy tego artykułu, trzeba jednak pamiętać, że takie metody istnieją (np. przerywana [...]

3. Rozpocznij dekontaminację

Po ustabilizowaniu stanu pacjenta należy w miarę możliwości przeprowadzić dekontaminację, by przerwać lub ograniczyć dalsze wchłanianie toksyny. Sposób dekontaminacji zależy od rodzaju [...]

Lipofilność leków

Lipofilność danego leku można w przybliżeniu określić na podstawie wartości log P (gdzie P to tzw. współczynnik podziału leku). Leki lipofilne mają [...]

4. Wykonaj płukanie żołądka

Jeżeli próba wywołania wymiotów zakończyła się niepowodzeniem lub istnieją przeciwwskazania do ich sprowokowania, a toksyna została spożyta niedawno, można rozważyć płukanie żołądka. [...]

5. Podaj węgiel aktywowany

Po dekontaminacji, jeżeli nie występują objawy kliniczne zatrucia i nie ma przeciwwskazań, można podać zwierzęciu węgiel aktywowany (1-2 g/kg m.c. doustnie), by [...]

6. Rozpocznij płynoterapię

Jeżeli doszło do zatrucia substancją wydalaną przez nerki, należy rozpocząć płynoterapię w celu wymuszenia diurezy. U pacjentów bez innych zaburzeń zalecam wlew dożylny [...]

7. Podaj dożylnie emulsję tłuszczową

W przypadku zatrucia substancją lipofilną (tab. 1) można rozważyć terapię dożylną emulsją tłuszczową (ang. intravenous lipid emulsion, ILE). Pierwszą dawkę podaje się [...]

8. Monitoruj pacjenta

Należy obserwować, czy nie pojawiają się kliniczne objawy zatrucia, i w razie konieczności podjąć odpowiednie leczenie.