Określenie „agresja” obejmuje szeroki zakres zachowań i można ją obserwować w wielu różnych kontekstach. U psów stopień jej zaawansowania może wahać się od twardego spojrzenia i napiętego ciała do przedłużających się ataków z gryzieniem. Agresja psów stanowi ważną kwestię dla właścicieli ze względu na ryzyko urazu, strat finansowych i naruszenia więzi człowiek–zwierzę. Agresja może być również wskaźnikiem złego stanu psychicznego i/lub fizycznego zwierzęcia. Chociaż lekarze weterynarii mogą odgrywać znaczącą rolę w odpowiednim rozpoznaniu i leczeniu tego zachowania oraz edukowaniu właścicieli na temat agresji u psów, większość praktyków pierwszego kontaktu uważa, że nie mają odpowiednich kwalifikacji w tym zakresie.¹ Mimo to często można uzyskać znaczącą poprawę poprzez względnie proste metody, dostępne w lecznicy pierwszego kontaktu.

Co to jest agresja?

Agresję można zdefiniować jako zachowanie grożące, którego celem jest wyrządzenie krzywdy lub zwiększenie dystansu od jej adresata.² Można ją też opisać jako mimikę, postawy ciała oraz dźwięki wykorzystywane do wyrażenia tych intencji. Wyraźnymi zachowaniami grożącymi są: warczenie, obnażenie zębów, gwałtowne odwrócenie głowy, kłapanie zębami, gryzienie, ostre szczekanie, twarde spojrzenie i napięta postawa ciała. Niektóre z tych zachowań można również zaobserwować w kontekście nieagresywnym, na przykład podczas zabawy. Krytycznymi, nie zawsze jednak rozpoznawanymi prekursorami agresji są strach i zachowania stresowe. Z tego powodu subtelne sygnały stresu (na przykład oblizywanie warg, rozszerzone źrenice, uszy ułożone po bokach albo płasko na głowie, podwinięty ogon, unikanie kontaktu przez odwracanie głowy lub ciała) (ryc. 1) zwykle poprzedzają jawną agresję.

Które psy wykazują agresję i dlaczego?

Wszystkie zwierzęta są zdolne do agresywnych zachowań, jeżeli poczują się wystarczająco zagrożone i istnieją czynniki, które determinują, dlaczego dane zwierzę zachowuje się agresywnie w konkretnej sytuacji. Na ogólny próg agresji psa ogromny wpływ mają predyspozycje genetyczne, środowisko prenatalne (na przykład stres matki lub choroba) oraz kontakty podczas wczesnej fazy socjalizacji (od około czterech do 14 tygodni życia). Czynniki obecne krótko (sekundy do tygodni) przed zdarzeniem mogą mieć działanie dodatkowe i popchnąć psa ponad jego próg. Na przykład pies odczuwający ból, do którego podejdzie nieznana mu osoba w głośnym otoczeniu, z większym prawdopodobieństwem wykaże zachowanie agresywne niż pies nieodczuwający bólu, do którego podejdzie jego ulubiona osoba w spokojnym środowisku domowym. Naszą rolą jako lekarzy weterynarii jest zidentyfikowanie tak wielu z tych czynników, jak to możliwe, a szczególnie problemów zdrowotnych.