Artykuł wiodący

Jak ustalić przyczynę gorączki u psów?

R. Harkin

Określenie „gorączka nieznanego pochodzenia” (ang. FUO – fever of unknown origin) jest często nadużywane w medycynie weterynaryjnej, ponieważ liczba pacjentów, u których rzeczywiście nie można ustalić jej prawdziwej przyczyny, jest względnie niewielka.

W roku 1961 Petersdorf i Beeson po raz pierwszy zdefiniowali gorączkę nieznanego pochodzenia u ludzi jako „gorączkę ≥ 38,3°C, która utrzymuje się dłużej niż przez trzy tygodnie i pomimo badań wykonywanych u hospitalizowanego pacjenta po upływie tygodnia nadal nie można ustalić jej bezpośredniej przyczyny”.1,2 Odniesienie do czasu przekraczającego trzy tygodnie miało na celu wykluczenie z retrospektywnej analizy tych przypadków gorączki nieznanego pochodzenia, w których przyczyną była ostra, samoograniczająca się choroba na tle zakaźnym (nierzadko wirusowym).1

Kiedy FUO opisuje się u psów, za gorączkę uważa się zazwyczaj temperaturę ciała przekraczającą 39,7-40°C, przy czym nie precyzuje się jej czasu.3,4 U zwierząt droga do ustalenia przyczyny utrzymującej się gorączki może być długa i kosztowna dla właścicieli. U większości pacjentów udaje się jednak w końcu określić, co było bezpośrednim powodem jej wystąpienia (patrz ramka: „Gorączka nieznanego pochodzenia u zwierząt – często mylące określenie”).

Wyzwania kliniczne

U pacjenta z podwyższoną temperaturą ciała duże znaczenie ma rozróżnienie, czy występuje u niego gorączka, czy też hipertermia na tle innym niż gorączkowe (patrz ramka: „Czy to gorączka, czy hipertermia?”).

U większości psów z gorączką podczas badania klinicznego udaje się wykazać jakąś nieprawidłowość, która pomaga ukierunkować proces diagnostyczny. Do zmian towarzyszących gorączce należą między innymi: powiększenie węzłów chłonnych, nagromadzenie płynu w jamach stawowych, ból bądź dyskomfort podczas omacywania kręgosłupa lub jego okolicy, łagodny kaszel, nieprawidłowości stwierdzane w badaniu osłuchowym klatki piersiowej, powiększony i bolesny gruczoł krokowy lub powiększenie obrysu jąder u niekastrowanych psów, opór podczas zginania głowy i szyi, przekrwione i obrzęknięte dziąsła albo tkliwość jamy brzusznej podczas jej omacywania.

Pies, u którego powodem wizyty jest tylko słabo zdefiniowane przez właściciela zmniejszenie reaktywności na bodźce i pogorszenie apetytu, może stanowić szczególne wyzwanie diagnostyczne, przy założeniu, że jedynym istotnym zaburzeniem stwierdzanym u niego w rutynowym badaniu klinicznym jest gorączka. Zagadkowa gorączka u pacjenta staje się jeszcze większym dylematem dla lekarza, jeżeli:

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Gorączka nieznanego pochodzenia u zwierząt – często mylące określenie

Zwierzętom nierzadko błędnie przypisuje się występowanie gorączki nieznanego pochodzenia, jeżeli wyniki rutynowo wykonywanych badań diagnostycznych – które nierzadko można otrzymać już [...]

Czy to gorączka, czy hipertermia?

Aby doszło do rozwoju gorączki, niezbędne jest przestawienie punktu nastawczego w podwzgórzu, podczas gdy do podwyższenia temperatury ciała w wyniku hipertermii dochodzi na [...]

Rozpoznanie różnicowe

Powodem gorączki jest często odpowiedź ze strony układu immunologicznego albo reakcja zapalna, a większość jej przyczyn można zaklasyfikować jako przyczyny zakaźne, nowotworowe [...]

Postępowanie diagnostyczne

Wstępne czynności diagnostyczne u psa, u którego stwierdza się niewyjaśnioną gorączkę, należy rozpocząć od opisu zwierzęcia, zebrania wywiadu, wykonania badania klinicznego oraz podstawowych [...]

Zadaj sobie pytanie...

Pytanie, na które należy odpowiedzieć sobie na każdym etapie procesu diagnostycznego, brzmi: czy dysponuję wystarczającą ilością informacji, aby ustalić rozpoznanie i wdrożyć [...]

Wstępne rozpoznanie

Jeśli lekarz weterynarii wyczerpał już możliwości diagnostyczne lub przynajmniej nabrał uzasadnionej pewności, że u pacjenta nie występuje choroba zakaźna ani nowotwór, wówczas [...]

Przegląd literatury

Dotychczas przeprowadzono trzy duże badania retrospektywne dotyczące gorączki u psów, których wyniki dostarczyły istotnych informacji na temat diagnostyki gorączki u tego gatunku zwierząt.3,4,14 [...]

Nieopublikowane wnioski z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Stanu Kansas. Łączenie dwóch antybiotyków w empirycznej antybiotykoterapii

W ciągu ostatnich 6-8 lat lekarze weterynarii pracujący w klinice Uniwersytetu Stanu Kansas przyjęli ponad 50 psów z gorączką, której towarzyszyły inne objawy kliniczne [...]

Wyniki badań diagnostycznych

Wyniki badań cytologicznych próbek pobieranych ze zmienionych narządów bądź tkanek najczęściej wykazywały u tych pacjentów obecność jałowego nacieku zapalnego o charakterze ropno-ziarniniakowym (czasem [...]

Zastosowanie dwóch antybiotyków

W następstwie powyższej sytuacji odkryto, że również inne psy z zapaleniem ziarniniakowym o nieznanej etiologii reagowały na leczenie prowadzone według poniższego schematu:

Trwające badania

Opisany powyżej schemat leczenia opiera się na założeniu, że u pacjentów z dużym prawdopodobieństwem może występować bartonelloza lub zakażenie niezidentyfikowanym mikroorganizmem, którego obecności [...]

Uwagi na temat cyprofloksacyny

Niektórzy lekarze weterynarii, powołując się na wyniki doświadczenia opublikowanego w roku 2012, uważają, że z uwagi na nieprzewidywalne wchłanianie i farmakokinetykę cyprofloksacyny lek ten [...]

Podsumowanie

Ustalenie przyczyny gorączki u psów zazwyczaj nie sprawia lekarzowi weterynarii większych trudności. Natomiast u tych pacjentów, u których nie udaje się szybko ustalić jej [...]