Białko C-reaktywne u psów – przegląd dla lekarza praktyka

Choroby autoimmunologiczne

Pomiary CRP wykonywano również u psów z niedokrwistością autoimmunohemolityczną (IMHA). Zgodnie z przewidywaniami, w momencie rozpoznania choroby stężenia tego markera były podwyższone 25-krotnie i spadały po wdrożeniu odpowiedniego leczenia. Powrót do normy (zakres referencyjny < 8,9 mg/l) nastąpił w ciągu dwóch tygodni u siedmiu na 10 psów, które przeżyły.²⁴ Nie stwierdzono jednak korelacji między nasileniem wzrostu stężenia CRP w momencie rozpoznania a przeżywalnością pacjentów (psy, które nie przeżyły: 194 mg/l, psy, które przeżyły: 242 mg/l).²⁴

Analogicznie, wyższe stężenia CRP odnotowuje się u psów z zapaleniem wielostawowym o podłożu immunologicznym (IMPA). W prospektywnym badaniu obejmującym dziewięć psów z IMPA stężenia CRP w momencie rozpoznania wahały się od 76,7 do 195 mg/l. Były one wyraźnie wyższe niż u sześciu zdrowych psów z grupy kontrolnej (średnia < 6,3 mg/l). Stężenia CRP spadły po rozpoczęciu leczenia immunosupresyjnego i po dwóch tygodniach były istotnie niższe niż wartości wyjściowe.⁶ Co ważne, stężenia CRP korelowały z obecnością stanu zapalnego błony maziowej. W tym przypadku wzrost CRP w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu jest wskaźnikiem nawrotu choroby.⁶

Zakażenia okołooperacyjne

Zabiegi chirurgiczne wiążą się u psów ze wzrostem stężenia CRP. W jednym z badań wartości wzrosły od 16 do 45 razy w ciągu 24-48 godzin i były szczególnie wysokie u pacjentów poddawanych zabiegom ortopedycznym wiążącym się ze znacznym stopniem chirurgicznego uszkodzenia tkanek.²⁵ Niemniej jednak standardowo do momentu usunięcia szwów, pomimo utrzymującej się podwyższonej liczby białych krwinek, stężenia CRP wracały do normy.^25,26 Wyniki te sugerują, że CRP jest bardziej wiarygodnym wskaźnikiem pooperacyjnego stanu zapalnego u pacjentów poddawanych operacjom ortopedycznym niż rutynowe badania hematologiczne.

U suk poddawanych zabiegowi owariohisterektomii z powodu ropomacicza wyższe stężenia CRP mierzonego cztery dni po operacji odnotowano u tych osobników, u których doszło do zakażenia miejsca operowanego. U psów z zakażeniem średnie stężenie CRP wynosiło 296,6 mg/l, w porównaniu z około 100 mg/l w grupie bez zakażenia.¹² Pomiar stężenia CRP w okresie pooperacyjnym może zatem dostarczyć wczesnych dowodów na pojawienie się powikłania, takiego jak zakażenie.

Nowotwory

Wzrost stężenia CRP występuje u psów z guzami gruczołu mlekowego, chłoniakiem, guzami z komórek tucznych (mastocytoma), mięsakami oraz różnymi nowotworami przerzutowymi.^8,9,26,27 W badaniu obejmującym 60 psów z guzami gruczołu mlekowego u 77% osobników z przerzutami stężenie CRP przekroczyło górną granicę zakresu referencyjnego.⁹ Podwyższone wartości CRP odnotowano jednak również u psów z guzami łagodnymi i pojedynczymi, zatem podwyższony wynik nie jest rozstrzygającym dowodem świadczącym o występowaniu przerzutów.⁹ Najwyższe stężenia CRP w tym badaniu stwierdzono u psów z owrzodziałymi guzami pierwotnymi (mediana 114,4 mg/l).⁹ W niedawnym badaniu oceniającym psy (n = 147) ze stężeniem CRP powyżej 100 mg/l, u 17 (12%) stwierdzono nowotwór złośliwy.²⁸

W badaniu prospektywnym u psów z guzami z komórek tucznych lub mięsakami stężenia CRP były istotnie wyższe (odpowiednio 104,1 mg/l i 262,1 mg/l) u psów chorych niż w grupie kontrolnej zdrowych psów (19,7 mg/l).⁸ Stopień złośliwości nowotworu nie miał istotnego wpływu na stężenia CRP.⁸

Zapalenie krążka międzykręgowego i kręgów (discospondylitis)

U ludzi z zapaleniem kości i szpiku w obrębie kręgosłupa podwyższone stężenie CRP powiązane jest z krótszym czasem objawów poprzedzających oraz wyższym wskaźnikiem śmiertelności.^29,30 W badaniu retrospektywnym obejmującym psy, u których za pomocą rezonansu magnetycznego rozpoznano bakteryjne zapalenie krążka międzykręgowego i kręgów, 11 na 18 osobników (61,1%) miało podwyższone stężenie CRP, przy czym u 10 psów było ono ponad 5-krotnie wyższe niż górna granica zakresu referencyjnego.¹⁶ Ponadto biomarker ten wykazywał wyższą czułość w wykrywaniu zakażenia niż gorączka i leukocytoza. Podobne wyniki opisano w innym badaniu, w którym 14 na 16 psów ze zmianami w badaniach obrazowych wskazującymi na discospondylitis miało podwyższone stężenie CRP w momencie rozpoznania (mediana 100,7 mg/l).³¹ Ból kręgosłupa występował u wszystkich psów, 12 z nich gorączkowało, ale tylko u sześciu na 16 stwierdzono leukocytozę.³¹

Co istotne, stężenie CRP w surowicy u psów z wypadnięciem krążka międzykręgowego (dyskopatią) powinno mieścić się w zakresie referencyjnym. Zatem podwyższone stężenie CRP u psa z bólem kręgosłupa silnie sugeruje obecność stanu zapalnego lub zakażenia w tej okolicy.²⁷ Lekarze praktycy powinni jednak pamiętać, że podwyższone stężenia CRP obserwuje się również u pacjentów ze steroidozależnym zapaleniem opon mózgowych i tętnic (SRMA), nie jest ono zatem swoiste wyłącznie dla discospondylitis.³²

Jak zmierzyć stężenie CRP?

Żeby wykonać pomiar stężenia CRP u psów, można skorzystać z analizatorów stacjonarnych. Do badania psiej surowicy zatwierdzone zostały zarówno Catalyst CRP Test (IDEXX), jak i Canine CRP Immunoassay (Gentian).³³ Próbki można też przesyłać do większych weterynaryjnych laboratoriów referencyjnych. W celu uzyskania informacji dotyczących preferowanego rodzaju próbki oraz wymogów dotyczących wysyłki lekarze powinni kontaktować się bezpośrednio z danym laboratorium. W temperaturze od 4°C do 22°C czynnik ten jest stabilny przez 14 dni,³³ zazwyczaj nie jest więc konieczne żadne specjalne obchodzenie się z próbką ani transport w chłodzie.

Otrzymywane wyniki są zależne od zastosowanej metody, a zakresy referencyjne mogą różnić się w zależności od systemów i laboratoriów. W związku z tym dane uzyskane z różnych urządzeń nie mogą być bezpośrednio porównywane ani stosowane zamiennie. Przy ocenie reakcji danego pacjenta na leczenie oraz przy analizowaniu przebiegu choroby należy stosować tę samą metodę.