Artykuł wiodący

Rozszerzenie i skręt żołądka – opanowanie stanu krytycznego

Eric Monnet

Mimo że rozszerzenie i skręt żołądka u psów występują bardzo często, jak dotąd nie udało się w pełni poznać etiopatogenezy tego zjawiska. W niniejszym artykule zebrano aktualną wiedzę na temat możliwych przyczyn, czynników ryzyka, diagnostyki i leczenia tej groźnej dla życia jednostki chorobowej.


Rozszerzenie i skręt żołądka, zarówno w aspekcie klinicznym, jak i chirurgicznym, są stanem ostrym, wywoływanym przez szereg procesów patofizjologicznych uruchamianych wtórnie do rozszerzenia żołądka i jego nieprawidłowego ułożenia w jamie brzusznej.

Co jest pierwsze – rozszerzenie czy skręt?

Rozszerzenie żołądka rozwija się wskutek gromadzenia się w tym narządzie powietrza, innych gazów oraz płynu. Obecność powietrza najczęściej jest konsekwencją aerofagii. Gazy gromadzą się w wyniku ich wytwarzania przez bakterie w procesie fermentacji węglowodanów w kwaśnym środowisku żołądka. Płyn natomiast pojawia się na skutek obecności w żołądku spożytego pokarmu, wydzieliny gruczołów żołądkowych oraz przesięku związanego z rozwijającym się zastojem żylnym.

Jak dotąd nie wyjaśniono, czy najpierw dochodzi do skrętu, czy do rozszerzenia żołądka. Argumentem przemawiającym za pierwotnym wystąpieniem skrętu jest fakt, że u niektórych psów stwierdza się go bez współistniejącego rozszerzenia żołądka. W jednym z badań wykazano, że u zwierząt z rozszerzeniem i skrętem żołądka więzadła wątrobowo-żołądkowe są znacznie dłuższe niż u psów zdrowych.1 Wydłużenie lub rozciągnięcie wspomnianych więzadeł jest czynnikiem sprzyjającym rotacji żołądka, co także przemawia za hipotezą, że to skręt, a nie rozszerzenie żołądka może być zjawiskiem pierwotnym. Efektem skrętu żołądka jest utrata drożności dolnego zwieracza przełyku oraz odźwiernika. W ten sposób przyczyną rozszerzenia żołądka stają się procesy fermentacji treści pokarmowej.

Z drugiej jednak strony rozszerzenie żołądka stwierdzano u psów bez współistniejącego skrętu żołądka, jak również u pacjentów, u których uprzednio wykonano zabieg gastropeksji. Uznano, że w takich okolicznościach główną przyczynę rozszerzenia żołądka stanowi aerofagia. Najprawdopodobniej wskutek wzrostu ciśnienia wewnątrzżołądkowego dochodzi do dociśnięcia dolnego zwieracza przełyku do przepony, co upośledza możliwość jego otwierania. Dalsze rozszerzanie żołądka jest efektem postępującej fermentacji bakteryjnej. Ponieważ w trakcie trwania procesu więzadła wątrobowo-żołądkowe rozciągają się, rozszerzony żołądek może w konsekwencji ulec rotacji.2-4

Czynniki ryzyka

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etapy rozszerzenia i skrętu żołądka

Przemieszczenie śledziony uzależnione jest od stopnia skrętu żołądka. Zazwyczaj występuje obrzęk śledziony lub skręcenie jej szypuły. Często obserwuje się również zakrzepicę [...]

Objawy kliniczne

Psy cierpiące na rozszerzenie i skręt żołądka najczęściej trafiają do lekarza weterynarii z powodu nieproduktywnych odruchów wymiotnych, mdłości, nadmiernego ślinienia się i powiększenia obrysu [...]

Rozpoznanie

Rozpoznanie rozszerzenia i skrętu żołądka na ogół ustala się w oparciu o dane z wywiadu, charakterystykę zwierzęcia oraz objawy kliniczne. By potwierdzić diagnozę, należy wykonać [...]

Leczenie ostrego stanu

Przed przystąpieniem do chirurgicznego leczenia rozszerzenia i skrętu żołądka należy opanować występujące u pacjenta objawy wstrząsu hipowolemicznego oraz przeprowadzić dekompresję żołądka.

Postępowanie chirurgiczne

Zabieg chirurgiczny należy przeprowadzić możliwie jak najszybciej, zawsze jednak dopiero po farmakologicznym ustabilizowaniu pacjenta.15 Późne wdrożenie postępowania chirurgicznego zwiększa ryzyko obrzęku, [...]

Powikłania pozabiegowe

Po zabiegu należy monitorować pacjenta na wypadek wystąpienia u niego zaburzeń rytmu serca, zespołu rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego, spadku ciśnienia oraz zapalenia otrzewnej. [...]

Zapobieganie

Wystąpieniu skrętu żołądka u psa można zapobiegać, wykonując prewencyjną gastropeksję. Postępowanie takie zaleca się u psów, u których ryzyko tej choroby jest wysokie. Zabieg [...]